Een eiwittekort herken je aan symptomen zoals spierafbraak, aanhoudende vermoeidheid, haaruitval, broze nagels en een verminderde weerstand. Je lichaam geeft duidelijke signalen als het te weinig eiwitten binnenkrijgt, maar die signalen worden vaak over het hoofd gezien of aan iets anders toegeschreven. Hieronder lees je precies wat er in je lichaam gebeurt bij een tekort aan eiwitten, en hoe je de klachten herkent.
Spierafbraak: het meest opvallende symptoom van een eiwittekort
Eiwitten zijn de bouwstenen van spierweefsel. Als je lichaam te weinig eiwitten binnenkrijgt via je voeding, gaat het die elders vandaan halen. Dat “elders” zijn je eigen spieren. Je lichaam breekt dan spierweefsel af om toch aan zijn eiwitbehoefte te voldoen. Dit heet katabolisme. Je merkt dit doordat je spieren kleiner of slapjes aanvoelen, en doordat je kracht afneemt, ook als je blijft sporten.
Dit is vooral zichtbaar bij mensen die plotseling veel minder eten, langdurig ziek zijn, of ouder worden. Ouderen zijn extra kwetsbaar voor spierafbraak door een eiwittekort, omdat de spiereiwitsynthese bij het ouder worden sowieso al afneemt.
Vermoeidheid en slaapproblemen
Voel je je constant moe, ook na een goede nacht slapen? Dat kan een teken zijn van te weinig eiwitten in je dieet. Eiwitten spelen een rol bij de aanmaak van neurotransmitters zoals serotonine en dopamine, stoffen die je stemming en slaap reguleren. Een tekort aan aminozuren (de bouwstenen van eiwitten) kan deze processen verstoren, met als gevolg een slechter slaapritme, moeite met inslapen of juist overmatige vermoeidheid overdag.
Haaruitval, broze nagels en een droge huid
Haar, nagels en huid zijn voor een groot deel opgebouwd uit eiwitten zoals keratine en collageen. Bij een eiwittekort heeft je lichaam niet genoeg bouwstenen om deze structuren goed te onderhouden. Het gevolg: haar dat dunner wordt of uitvalt, nagels die snel breken of schilferen, en een huid die droog, dof of slaffer aanvoelt. Dit zijn symptomen die langzaam opkomen en daardoor vaak pas laat worden opgemerkt.
Verminderde weerstand en vaker ziek
Je immuunsysteem is voor een groot deel afhankelijk van eiwitten. Antilichamen, de eiwitten die ziekteverwekkers aanvallen, worden door je lichaam aangemaakt op basis van de eiwitten die je eet. Bij een langdurig eiwittekort raakt die productie verstoord. Je merkt dit doordat je sneller verkouden wordt, langer ziek blijft of moeilijker herstelt van een infectie of blessure.
Gewichtsschommelingen: zowel afvallen als aankomen
Een eiwittekort kan je gewicht op twee manieren beïnvloeden. Aan de ene kant verlies je spiermassa, waardoor de weegschaal lager kan uitvallen terwijl je er niet slanker uitziet, want spier is compacter dan vet. Aan de andere kant verzadigt eiwit goed: als je te weinig eiwitten eet, blijf je sneller honger houden en kun je meer gaan eten. Dat leidt bij sommige mensen juist tot gewichtstoename, doordat die extra calorieën als vet worden opgeslagen.
Oedeem: vochtophoping in het lichaam
Een specifiek en minder bekend symptoom van ernstig eiwittekort is oedeem, dat wil zeggen vochtophoping in weefsels. Eiwitten (met name albumine) zorgen ervoor dat vocht in de bloedvaten blijft en niet weglekt naar omringende weefsels. Bij een tekort ontstaat er een onbalans, waardoor vocht zich ophoopt, meestal zichtbaar als een opgezwollen buik, handen, voeten of enkels. Dit is een ernstig signaal dat medische aandacht vraagt.
Wanneer heb je te weinig eiwitten?
Volgens de Nederlandse gezondheidsrichtlijnen (Gezondheidsraad) hebben volwassenen gemiddeld 0,83 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag nodig. Voor iemand van 70 kilogram is dat zo’n 58 gram per dag. Sporters, ouderen, zwangere vrouwen en mensen die herstellen van ziekte hebben vaak meer nodig. Een eiwittekort komt in Nederland bij de gemiddelde gezonde volwassene niet veel voor, maar is wel een reëel risico bij strenge of eenzijdige diëten, veganistisch eten zonder goede planning, ouderdom of ziekte.
Als je meerdere van bovenstaande eiwittekort symptomen tegelijk ervaart, is het slim om je voedingspatroon onder de loep te nemen, of een arts of diëtist te raadplegen. Bloedonderzoek kan aantonen of er daadwerkelijk sprake is van een tekort aan eiwitten of specifieke aminozuren.
Leave a Reply